|
 Dziady i pamięć. Warsztaty pieśni lirniczych i dziadowskich. 25 - 30 lipca 2011, Muzeum im. Wojciecha Kętrzyńskiego na Zamku w Kętrzynie. Warsztaty poświęcone będą różnym tradycjom wędrownych śpiewaków przemierzających niegdyś drogi i bezdroża Europy. Śpiewali pieśni o świętych, o cudownych objawieniach, o końcu świata i Sądzie Ostatecznym, o śmierci i pośmiertnej wędrówce dusz, a także historie oparte na wątkach biblijnych i apokryficznych oraz opowieści o rozmaitych tragicznych zdarzeniach: wojnach, pożarach, epidemiach, morderstwach. Bogaty i zróżnicowany repertuar pieśniowy dziadów charakteryzował się tym, że funkcjonujące w nim teksty posiadały swoistą wymowę religijną. W obrazowy sposób ukazywały ogólnoludzkie prawdy, jednocześnie przypominając o wynikających z nich zasadach moralnych. Rozważania te, jak szlachetny kruszec, szlifowane przez setki lat nabrały wyrazistej i pięknej formy, która do dziś zadziwia kunsztem i bogactwem wyobraźni. Niestety większość repertuaru dziadowskiego – tak jak i sama postać dziada, lirnika - przepadła w odmętach dziejów, wraz z całą mądrością pokoleń zapisaną w pieśniach. Do tego bogactwa chcemy się odwołać, próbując jednocześnie bliżej poznać specyfikę miejsca i czasu związaną z różnymi tradycjami wędrownych śpiewaków: polską, ukraińską, niemiecką.Warsztaty poprowadzą: Jacek Hałas, Remigiusz Mazur – Hanaj, Johann Wolfgang Niklaus, Serhij Petryczenko. Zajęcia odbywać się będą równolegle w kilku miejscach, w salach i na dziedzińcu kętrzyńskiego zamku podczas VI Jarmarku Średniowiecznego na św. Jakuba organizowanego przez Muzeum im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Kętrzynie. Na zakończenie warsztatu planujemy wspólny koncert mistrzów i uczniów.
 Tradycja polska, prowadzi Remigiusz Mazur -HanajCiągłość tradycji polskich dziadów została przerwana już w 20-leciu międzywojennym. Szczególnie niewiele dochowało się do naszych czasów świadectw o muzycznym wymiarze tego zjawiska. Mamy bardzo mało nagrań, a wśród nich ani jednego lirnika. Muzyczna przygoda z polskimi pieśniami dziadowskimi w XXI wieku to w dużej mierze domena wyobraźni. Mocnym punktem oparcia wydaje się natomiast repertuar zachowany w dużej mierze dzięki źródłom pisanym, a także pamięci ludzi z prowincji, którzy uczyli się pieśni dziadowskich z własnej, wewnętrznej potrzeby. Celem warsztatu jest praktyczne wprowadzenie w najważniejsze wątki repertuaru dziadowskiego: modlitewny, refleksyjno-moralizatorski, nowiniarski i świąteczny (kolędowanie). Nauczymy się po jednej pieśni z każdego z tych wątków, a będą to m.in. „Koronka do NMP” (Radomskie), „A w niedzielę po obiedzie” (kresy płd.- wsch.), pieśń nowiniarska do wyboru oraz kolęda: „Dziecina mała” (Roztocze).Remigiusz Mazur -Hanaj – etnograf, gra na lirze korbowej i skrzypcach. Brał udział w wielu projektach, m.in. jako muzyk, aktor i autor tekstów (Teatr Poga, Bractwo Ubogich, Księżyc, Pies Szczeka, Wędrowiec), jako animator (Dom Tańca, Jest drabina do nieba, Tabor 2002-10), jako scenarzysta (cykle filmów dokumentalnych „Pejzaże wsi polskiej”, „Centrum czyli pogranicze” dla TVP2), jako redaktor (czasopismo Wędrowiec, seria płytowa In Crudo), jako dokumentalista (archiwum nagrań muzycznych, rozmów, fotografii ze wsi: Mazowsze, Radomskie, Lubelskie od 1992). Autor wielu audycji radiowych, juror Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu Dolnym.
Tradycja niemiecka, prowadzi Johann Wolfgang Niklaus.
Jednymi z najstarszych świadectw działalności wędrownych śpiewaków są średniowieczne pieśni trubadurów i minnesingerów. To od nich św. Franciszek i jego następcy przejęli formę ballady jako podstawę do stworzenia laud, czyli pieśni religijnych w języku włoskim. Laudy, pieśni niemieckich meistersingerów i piętnastowieczne pieśni z kręgu polskich bernardynów historycznie poprzedzają rozwój lirnictwa na wschodzie Europy. Nic więc dziwnego, że w tradycjach słowiańskich wędrownych bożych śpiewaków, zachowanych w przekazie ustnym do naszych czasów, możemy zaobserwować przenikanie się zachodnich wpływów z archaicznymi elementami rodzimymi. Podczas warsztatu przyjrzymy się bliżej tym bardziej odległym w czasie i przestrzeni tradycjom. Przedmiotem warsztatu będą:
- śpiew i interpretacja wybranych pieśni trubadurów i minnesingerów, włoskie laudy franciszkańskie, pieśni meistersingerów.
- możliwości akompaniamentu do tych pieśni na historycznych czy etnicznych instrumentach strunowych (ud, kobza, różne rodzaje lutni, psalterium, kankles, fidel i inne instrumenty smyczkowe, lira, harfa - w zależności od posiadanych instrumentów i predyspozycji uczestników). Johann Wolfgang Niklaus – urodzony w Monachium, wychowany w Tyrolu Południowym; wiceprezes Stowarzyszenia Teatr Węgajty, dyrektor artystyczny i reżyser Scholi Teatru Węgajty, studiował teatrologię, etnologię i romanistykę na Uniwersytecie Wiedeńskim, ukończył cykl kursów aktorskich w Dramatisches Zentrum w Wiedniu, gdzie prowadził też studencką grupę teatralną, był asystentem reżysera w Centrum Poszukiwań Teatralnych w Pontederze we Włoszech, stażystą w Teatrze Laboratorium Jerzego Grotowskiego, aktorem i muzykiem w Teatrze “Gardzienice”. Jeden z założycieli Teatru Wiejskiego Węgajty w 1986 i Stowarzyszenia Teatr Węgajty w 1990, aktor i muzyk w spektaklach Teatru Wiejskiego Węgajty oraz w dramatach liturgicznych Scholi Teatru Węgajty.
Tradycja ukraińska, prowadzi Serhij Petryczenko. Na warsztat weźmiemy utwory z XVIII-wiecznego śpiewnika cerkiewnego: tzw. Bohohlasnyka Poczajewskiego, a także pieśni pochodzące z tradycji ustnej spisane od lirników w XIX wieku oraz pieśni z repertuaru Iwana Własiuka – jednego z ostatnich lirników Polesia (zm. 1991 r.). Wiele z nich powstało w środowisku uczonym, związanym z Akademią Kijowsko -Mohylańską. Inne zostały stworzone przez samych lirników, bądź zaadaptowane z tradycji ludowej. Sprawdzimy jak wyglądały XVIII-wieczne zapisy pieśni, jak przez stulecia zmieniał się język i środki wyrazu twórczości lirników. Prześledzimy dzieje Adama i Ewy, Noego oraz cudownie uratowanego Monastyru Poczajewskiego, a także wiele innych historii.
Serhij Petryczenko – śpiewak i aktor Scholi Teatru Węgajty. Pochodzi z Kijowa, był aktorem kijowskiego Teatru Studio „Wydybaj” i uczestnikiem polsko - ukraińskich wypraw etnomuzykologicznych na Huculszczyznę, Pokucie i Bukowinę. Od prawie 20 lat mieszka na Warmii. Współpracował z ukraińską redakcją Radia Olsztyn oraz tygodnikiem ukraińskim Nasze Słowo. Śpiewa w chórze parafii prawosławnej w Olsztynie. Od 2001 roku prowadzi w ramach Scholi program autorski „Kanty i psalmy” poświęcony polsko – ukraińskim związkom kulturowym XVII w. Zajmuje się ukraińską tradycją lirniczą.
Pogranicze, prowadzi Jacek Hałas
W poszukiwaniach związanych z pieśniami dziadowskimi interesują mnie przede wszystkim wątki dotyczące pogranicza. I to zarówno pogranicza w znaczeniu dosłownym - między krajami, nacjami czy regionami - ale też w szerszym tego słowa znaczeniu - transgresji międzykulturowych czy podróży w czasie. Na warsztacie zajmiemy się tropieniem kilku motywów, podążając za nimi zarówno przez regiony i języki, jak i style wykonawcze i czas. Te motywy to peregrynacje duszy ulatującej z ciała tuż po śmierci, milenijny wątek proroctw dotyczących końca świata, oraz świecki temat zabójstwa z miłości. Jacek Hałas - absolwent poznańskiej Akademii Sztuk Pięknych, artysta eksplorujący różne dziedziny sztuki tradycyjnej: śpiew, taniec, muzykę instrumentalną i rzemiosło. Współtwórca formacji muzycznych: Reportaż, Bractwo Ubogich, Muzykanci, Ket Jo Barat, Lautari, Kwartet Wiejski, Nomadzi Kultury; projektów artystycznych: Poznański Dom Tańca, Tikkun, the Book oraz teatralnych: Teatr Cinema, Teatr Strefa Ciszy, Schola Teatru Węgajty. W oparciu o wieloletnią praktykę gry na lirze korbowej, łącząc doświadczenie z wyobraźnią, stworzył nową, artystyczną formę dziadowskiej sztuki.
Udział w warsztatach jest bezpłatny. Uczestnicy pokrywają wyłącznie koszty pobytu. Zainteresowanym przekażemy szczegółowe informacje dotyczące bazy pobytowej w Kętrzynie.
Zgłoszenia należy wysyłać na adres:
This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it
Ilość miejsc jest ograniczona.
Kontakt:
This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it
tel. 89 5129471, kom.: 600005253 (Małgorzata Niklaus), 516620088 (Monika Petryczenko), 600005251 (Wolfgang Niklaus)
ORGANIZATOR: Centrum Edukacji i Inicjatyw Kulturalnych w Olsztynie.
WSPÓŁORGANIZATORZY: Stowarzyszenie Teatr Węgajty, Muzeum im. W.Ketrzynskiego na Zamku w Kętrzynie
SPONSORZY: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Urząd Marszałkowski Województwa Warmińsko-Mazurskiego.
|
Pokaz/Ukryj formularz komentarzy